artikel afdrukken
bionieuws 20, 12-12-2015

nieuws
Het échte oerrund komt eraan

Door Gert van Maanen
© bionieuws


‘Terugfokken is letterlijk omgekeerde fokkerij. We kruisen en selecteren, alleen ligt het doel de andere kant op. We willen juist moderne productiekenmerken weer inruilen voor zelfredzaamheid en streven naar een oerrund dat kan overleven in Europese natuurlandschappen.’ Dat vertelt ecoloog Ronald Goderie van Stichting Taurus. Hij werkt aan het project Rewilding Europe, dat oerrunderen als grazers inzet voor beheer van verlaten landbouwgebieden. Goderie spreekt consequent over taurossen, de naam die zijn stichting koos voor het oerrund dat zij terugfokt. Het project trekt veel aandacht, zo getuigt de feature over oerrunderen in Science van 4 december.

Het taurosproject heeft een stevige hoef in Nederland, want in Limburgse natuurgebieden lopen al meer dan honderd taurossen rond. ‘We hebben per terrein een kleine stabiele fokgroep, de stieren circuleren we in een stierencarrousel’, vertelt Goderie op donderdag 19 november op het symposium van ARK Natuurontwikkeling in Kerkrade. ‘Taurossen leveren een plus op begrazing’, stelt Goderie. Het Limburgse grenspark Kempen-Broek is volgens hem de bakermat voor uitzettingen elders. ‘Taurossen zijn de nieuwe vaandeldragers van natuurontwikkeling.’


Gevaarlijk
In het fokprogramma werkt Goderie samen met de Wageningse onderzoeksgroep Fokkerij en genetica. Die heeft door vergelijking van 770 duizend eenlettervariaties in het dna (SNPs) vastgesteld dat het Italiaanse runderras maremmana en Spaanse runderrassen genetisch het nauwst verwant zijn aan het oerrund Bos primigenius, dat bijna vierhonderd jaar geleden uitstierf. Het fokprogramma kreeg recent een extra anker door de genoomanalyse van het dna van een 6750 jaar oud dijbeen van een oeros
(Genome Biology, 26 oktober).

Goderie denkt dat de taurossen die nu in Limburg rondlopen al goed het beeld van het oerrund benaderen. ‘Van de grotschilderingen van Lascaux weten we dat ze een flink seksueel dimorfisme hadden. Koeien zijn rood en kleiner dan de zwarte stieren. Ze zijn relatief groot, staan rank en hoog op hun poten en hadden flinke hoorns’, aldus Goderie. In Kroatië is gebleken dat ze die hoorns echt nodig hebben om wolven van zich af te houden. Taurossen zien er wild uit, maar zijn volgens hem niet echt gevaarlijk voor mensen, als die zich aan basale gedragsregels houden. Na enkele incidenten woedt hierover in Limburg wel een publieke discussie. ‘Omgang met publiek nemen we daarom mee in het fokprogramma.’

De tauros benadert volgens Goderie het oerrund beter dan het heckrund. Dat hebben de Duitse gebroeders Heck begin vorige eeuw door vrij lukraak terugkruisen verkregen, vindt hij. ‘Heckrunderen zijn te klein en de hoorns staan verkeerd.’ Ecoloog Frans Vera, die ooit heckrunderen koos als eerste grazers van de Oostvaardersplassen, kent de kritiek. ‘We hebben toen het beste rund genomen dat voorhanden was, dus ik voel me niet aangesproken’, zegt Vera. ‘Je kunt een oerrund fokken op verwildering, maar ook de natuur haar gang laten gaan. Dan krijg je vanzelf een verwilderd oerrund.’