artikel afdrukken
bionieuws 15, 27-09-2014

nieuws
Zebra’s schuilen bij gnoes en impala’s

Door Janneke Razenberg
© bionieuws


Steppezebra’s zijn een stuk minder alert op roofdieren in het bijzijn van blauwe gnoes en impala’s. Ecologen schrijven in Animal Behaviour (september online) dat de waakzaamheid vooral afneemt wanneer een zebrakudde zich mengt met gnoes.

‘Zebra’s brengen het merendeel van hun tijd door met andere diersoorten’, aldus Melissa Schmitt, een van de onderzoekende ecologen. Volgens Schmitt verkleint het leven in een kudde de kans om opgegeten te worden. Alle extra oren, ogen en neuzen houden immers goed in de gaten of er predatoren in de buurt zijn. Wanneer de beschermende kudde ook uit andere diersoorten bestaat, hebben steppezebra’s (Equus quagga) daar extra voordeel van.

Uit observaties blijkt dat steppezebra’s half zo alert zijn in een kudde met blauwe gnoes als in een kudde met alleen zebra’s. Het precieze aantal gnoes maakt hierbij niets uit; de aan- of afwezigheid is al bepalend. Bij impala’s zijn zebra’s alleen minder oplettend als de gemengde kudde voor meer dan driekwart uit impala’s bestaat. ‘Maar zelfs als er minder impala’s aanwezig zijn, blijven de zebra’s bij hen grazen. Mogelijk is er nog een ander voordeel te halen. Dat willen we nog graag uitzoeken’, vertelt Schmitt.

Opmerkelijk genoeg trekken impala’s zich op hun beurt weinig aan van de aanwezigheid van zebra’s. Schmitt beschrijft dat impala’s ongeacht de kuddesamenstelling even oplettend zijn. De publicatie geeft geen duidelijkheid over de positie die zebra’s innemen ten opzichte van de wakende gnoes en impala’s. ‘Maar uit ongepubliceerde observaties constateren we dat de zebra’s en andere soorten zich geheel willekeurig te mengen’, licht Schmitt toe.

Waarom zebra’s minder alert zijn bij gnoes dan bij impala’s is volgens de ecologen goed verklaarbaar. Wanneer verschillende diersoorten dezelfde predator hebben, neemt het risico per dier af. Blauwe gnoes en steppezebra’s zijn beide voorkeursmaal voor leeuwen, terwijl impala’s door luipaarden worden gegeten.

Daarnaast verdedigen zebra’s zich fel wanneer ze worden aangevallen, waardoor leeuwen liever kiezen voor een lijdzame gnoe als prooi.

De kans ten prooi te vallen neemt verder af doordat zebra’s en gnoes hun gezamenlijke predator op verschillende manieren in de gaten houden. Volgens de ecologen kijken blauwe gnoes beduidend minder om zich heen dan zebra’s. Ze vermoeden dat gnoes voornamelijk afgaan op geur en geluid; dit gedrag is complementair aan het goede gezichtsvermogen van zebra’s.