artikel afdrukken
bionieuws 7, 12-04-2014

brieven
‘Maak gendebat weer dialoog tussen horenden’

Door Guido Ruivenkamp, Carin Rougoor en Wouter van der Weijden, namens
Platform Landbouw, Innovatie & Samenleving

© bionieuws


De patstelling over gentechnologie in de landbouw is deels te doorbreken als betrokken partijen gaan samenwerken op basis van wederzijds voordeel.

In de samenleving woedt al decennialang een verlammend voor- en tegendebat over biotechnologie. Er is nauwelijks ruimte voor discussie over nieuwe biotechnologische ontwikkelingen. Hoe kan in Nederland ruimte ontstaan om nuchter over biotechnologie te debatteren en te onderhandelen? Het Platform Landbouw, Innovatie & Samenleving heeft deze vraag uitgewerkt voor ontwikkelingen in de aardappelteelt, waar de ziekte Phytophthora een groot probleem is.

Verschillende partijen werken aan initiatieven om de aardappelteelt te verduurzamen. Onderzoeksgroep Critical Technology Construction van Wageningen Universiteit heeft in opdracht van het Platform vier initiatieven onder de loep genomen, te weten Bio-Impuls, DuRPh, Solynta en het Pieperpad. Bio-Impuls is het biologisch aardappelveredelingsprogramma waarin Wageningen UR, Louis Bolk Instituut, kweekbedrijven en boerenkwekers samenwerken. In het onderzoeksproject DuRPh werkt Plant Research International van Wageningen UR aan een duurzame Phytophthora-resistentie met cisgenese – het via genetische modificatie overbrengen van een eigenschap binnen een soort. Solynta is een particulier bedrijf dat werkt aan hybride-aardappelveredeling, als alternatief voor de huidige vermeerdering via knollen. In het Pieperpad willen Greenpeace en Bionext mensen kennis laten maken met duurzame biologische aardappelteelt.

Ieder initiatief past zijn eigen denkkader toe en interpreteert verduurzaming van de aardappelteelt verschillend. DuRPh en Solynta zoeken de oplossing in technologische verandering van de plant, waardoor de aardappel resistent wordt tegen ziekten. Binnen Bio-Impuls en het Pieperpad worden aardappelziekten als een systeemprobleem gezien en wordt de oplossing gezocht in maatschappelijke en landbouwkundige verandering: groei van de biologische sector, kortere producent-consumentrelaties en een actievere rol voor boerenkwekers en aardappeltelers bij de ontwikkeling van nieuwe gewassen.

Het onderzoek laat zien dat juist deze diversiteit in visies kansen biedt voor dialoog. Niet door opnieuw een academische discussie aan te gaan over pro of contra genetisch gemodificeerde organismen, maar door elkaars werkwijze te respecteren en te onderzoeken of die van de andere partij een bijdrage kan leveren aan de eigen benadering.

Technologiebeleid
Het Platform heeft negen concrete raakvlakken benoemd tussen activiteiten van deze initiatieven. De technieken die binnen de verschillende initiatieven worden gebruikt, kunnen elkaar versterken. Ook kan de maatschappelijke acceptatie worden bevorderd. Een voorbeeld: Solynta kan van Greenpeace leren welke aanpassingen van de door hen toegepaste technologie nodig zijn om de kans op maatschappelijke acceptatie te vergroten. Met welk verdienmodel wordt gewerkt? Waar ligt de macht in de keten? Welke keuzevrijheid is er voor boer en consument?

Het Platform adviseert het ministerie van Economische Zaken deze dialogen te faciliteren, om de innovatie te verbreden en maatschappelijk in te bedden. Dat kan ook door specifieke onderzoeksubsidies voor projecten waarin deze interactie tussen partijen is ingebouwd. Tevens is heroriëntatie van de onderzoeks- en innovatieagenda gewenst. Het technologiebeleid kan innovatie bevorderen door niet alleen projecten met een top-downtechnologiestijl te ondersteunen, maar ook bottom-upprojecten. Naast de reguliere partijen verdienen ook nieuwe onderzoekspartijen of partijen met een geheel andere invalshoek meer kansen. Zo kan het ministerie bevorderen dat de huidige dialoog tussen doven plaatsmaakt voor dialoog tussen horenden, gericht op maatschappelijk geaccepteerde technologische innovaties.

Dit opinieartikel is gebaseerd op het adviesrapport Gentechnologie – ruimte voor dialoog tussen horenden aan de staatssecretaris van Economische Zaken dat 21 maart is gepresenteerd door het Platform Landbouw, Innovatie & Samenleving. Hierin hebben op persoonlijke titel zitting: voorzitter Wouter van der Weijden (Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu), Anne Loeber (onderzoeker Political Science, UvA), Helias Udo de Haes (emeritus hoogleraar Milieukunde, UL), Guido Ruivenkamp (hoogleraar Critical Technology Construction, WU), Jan Cees Vogelaar (melkveehouder, initiator HarvestaGG) en Bas Rüter (Rabobank). Het rapport staat op http://www.platformlis.nl>