editie 19, 24-11-2012

nieuws
Gezond lam nog niet Q-koortsvrij

Door Jeroen Scharroo
© bionieuws


Geiten die bevallen van ogenschijnlijk gezonde lammeren, kunnen toch Q-koortsbacteriŽn verspreiden. Daarmee is ontkracht dat de bacteriŽn alleen bij abortussen vrij zouden komen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Veterinair Instituut in Lelystad. Het onderzoek is gepubliceerd in Plos One op 9 november.

Naar de manier waarop Q-koortsbacterie Coxiella burnetii mensen infecteert is al redelijk veel onderzoek gedaan, vertelt eerste auteur Hendrik-Jan Roest, maar de kennis over Q-koorts bij geiten was niet compleet. Daarom voerden Roest en collegaís experimentele infecties uit bij drachtige geiten. Allereerst zagen ze dat bij abortussen van besmette geiten grote hoeveelheden C. burnetii-bacteriŽn vrijkwamen Ė een bekend feit. Roest: ĎMaar we zagen ook dat de bacteriŽn vrijkwamen bij normale geboortes. Een aantal lammeren was wat ziek, maar andere lammeren waren heel levenslustig.í Later bleek dat de lammeren van geÔnfecteerde geiten wel wat korter in de baarmoeder geweest waren dan lammeren in de controlegroep, voegt hij toe, maar in de praktijk is dat voor de geitenhouder niet waar te nemen.

Bij nadere bestudering bleek de infectie een opmerkelijk verloop te hebben, vertelt Roest. ĎDe bacterie gaat linea recta naar de placenta, zonder de geit te infecteren.í Verder ingezoomd op de placenta bleek de bacterie ook niet terecht te komen op de plaats waar uitwisseling van gassen en voedingsstoffen tussen moeder en lam plaatsvindt. Dat gebeurt in een structuur die op het oog wel wat wegheeft van een gehaktbal, wijst Roest op een foto in de publicatie. De bacterie infecteert alleen het vlies eromheen en de onderkant van de structuur. Dit kan verklaren waarom lammeren niet altijd ziek worden door de bacterie. Waarschijnlijk zorgt een ontstekingsreactie in de placenta ervoor dat uiteindelijk afstoting van de vrucht plaatsvindt, hoewel dit niet verder is onderzocht, benadrukt Roest.

De vinding heeft als implicatie dat inspecteurs zich bij Q-koortsuitbraken niet alleen moeten richten op abortussen, stelt Roest. Gelukkig bestonden er al vermoedens dat ook bij gezonde geboortes bacteriŽn verspreid worden, voegt hij toe. ĎNa de eerste Q-koortsuitbraken bestond aanvankelijk alleen een meldplicht voor abortussen, maar we hadden al geadviseerd ook te screenen in melktanks. Dat advies is ook overgenomen door het ministerie. Deze resultaten geven een onderbouwing dat dat een goede beslissing is geweest.í

De onderzoekers bestudeerden ook andere aspecten van het infectieproces. Zo bleek dat van de geteste infectiemethoden die via de neus het efficiŽntst verliep, beter dan wanneer de bacteriŽn via de keel of door injecties in de geiten werden gebracht. Uit eerdere onderzoeken bestonden verder aanwijzingen dat de Q-koortsbacterie zich ook via mest van geÔnfecteerde dieren actief zou verspreiden; daarvoor vonden de Lelystadse onderzoekers geen aanwijzingen. Roest: ĎDie aanname stellen we nu ter discussie: dat moet verder worden uitgezocht.í Het algemene beeld van de infectie van drachtige geiten is nu bekend, stelt hij, echter de precieze details van transport van de bacterie naar de baarmoeder en het verloop van de afweerreactie zijn nog onderwerpen voor verdere studie.